LFg-symposium in het ICO te Assen.

Op 1 december 2011 heeft de Vereniging voor Milieuprofessionals VVM, sectie Geluid en Trillingen, in samenspraak met onze belangengroep, een symposium georganiseerd met als thema “Laagfrequent lawaai – fysische en psychische hinder en de mogelijke oorzaken”. Zeven inleiders hadden bijna een volledige dag nodig om een aantal psychische, medische en geluidstechnische aspecten van dit probleem aan de orde te stellen, waarna een discussie over een aantal stellingen volgde. Met zo’n 50 deelnemers vanuit verschillende disciplines kan gesproken worden over een succesvolle dag, al werd duidelijk dat de materie complex is en dat van een wezenlijke doorbraak nog lang geen sprake zal zijn.
Klik hier voor uitnodiging, programma en sprekerslijst.
Namens de belangengroep hebben Dirk van der Plas en Betteke de Haan een toespraak gehouden.

Klik hier voor de toespraak van Dirk van der Plas

Klik hier voor het naschrift van Dirk van der Plas

Klik hier voor de toespraak van Betteke de Haan

LFg-symposium te Aduard (gemeente Zuidhorn)

Naar schatting 120 mensen hebben op donderdag, 13 oktober, in hotel Aduard het sympo-sium over laagfrequent geluid (LFg) bijgewoond, dat door de gemeente Zuidhorn was georganiseerd. Dat is veel meer dan waar men op gerekend had en tekent de toegenomen interesse in het onderwerp, maar ook de toenemende overlast die mensen ervaren. Naar schatting hebben ondertussen honderden mensen in het Noorden en duizenden mensen in het land ernstige overlast door LFg. In een uur tijd hielden 6 sprekers vanuit diverse richtingen (inwoners, ingenieursbureaus en gezondheidszorg) hun betoog, waarna een discussie volgde, alles onder de bezielende en strakke leiding van burgemeester Swart van Zuidhorn.

De belangengroep “Hooggevoelig voor laagfrequent geluid” schetste in haar speech de dagelijkse hinder die LFg-gevoeligen treft en de strijd die het kost om verantwoordelijken (industrie én overheid) tot actie te bewegen. Tevens legde zij uit wát laagfrequent geluid precies is en wat de oorzaken en gevolgen hiervan kunnen zijn, zoals maatschappelijke ontwrichting, fysieke en mentale gezondheidsschade en zelfs overlijden. Langdurige blootstelling aan zware lage drukgolven kan namelijk leiden tot een zogenaamde ‘vibro-akoestische aandoening’. Daarbij ontstaat abnormale eiwitgroei in het hartzakje met een mogelijk hartinfarct als gevolg.

De belangengroep drong daarom aan op een snelle hervatting van het onderzoek naar de bron van het LFg in de gemeente Zuidhorn. Op dit moment ligt het onderzoek stil na onenigheid over de inhoud van het laatst verschenen rapport. Ook is niet duidelijk welke overheidslaag nu verantwoordelijk is voor de huidige status.  In toenemende aantallen wijzen bewoners nog steeds naar de NAM als oorzaak van de LFg-schade. Bewijzen stapelen zich op, naast de logica dat er simpelweg  géén andere industrie of bron in de regio aanwezig is die deze mate van LFg kan veroorzaken. Niet qua intensiteit, patroon of massa.

Ronduit teleurstellend was de houding van de GGD te noemen. Deze overheidsdienst heeft als belangrijkste taak “het voorkomen van ziekten en bevorderen van gezond gedrag en een gezonde leefomgeving”. Met een bijzonder starre houding bleef zij bij haar standpunt dat LFg-gevoeligen maar moeten wennen aan de toenemende geluidsoverlast. Daarmee staan ze buiten de realiteit en nemen ze de nijpende situatie van veel bewoners niet serieus, aldus veel aanwezigen. Een uitgestoken hand van de belangengroep om samen te werken aan een goede voorlichtingsbrochure werd genegeerd. In plaats daarvan deelde de GGD haar eigen oude brochure uit, waarin o.a. wordt gesteld: “heeft u last van een bromtoon, ga dan eens een nachtje ergens anders slapen…”.

Tenslotte kwam nog de LFg-problematiek op de werkvloer en in appartementengebouwen aan de orde. Ook daar worden mensen in  toenemende mate ziek van laagfrequent geluid door ventilatoren, afzuigsystemen en andere zware installaties. De belangengroep drong daarom aan op een snelle aanpak van de materie, waarbij innovatieve kennis van verschillende experts en samenwerking van alle overheidslagen van belang is. Er is momenteel genoeg kennis in de maatschappij om LFg-bronnen op te sporen en aan te passen. Het gaat slechts nog om het verantwoordelijkheidsbesef van alle betrokkenen:  overheid, industrie, gezondheidszorg en ingenieursbureaus.

Klik hier voor uitnodiging, programma en sprekerslijst

Namens de belangengroep hebben Dirk van der Plas, Janny Vokkert en Betteke de Haan een toespraak gehouden.

Klik hier voor de toespraak van Dirk van der Plas.

Klik hier voor de toespraak van Janny Vokkert

Klik hier voor de toespraak van Betteke de Haan

Gemeenteraad Zuidhorn

Op 6 juni heeft de belangengroep spreekrecht aangevraagd tijdens de raadsvergadering van de gemeente Zuidhorn. Dit in verband met het voornemen van B&W om het bestemmingsplan te wijzigen teneinde de NAM in de gelegenheid te stellen uit te breiden met een extra compressor. Klik hier voor het het betoog.

Gesprek met CO2ntramine

De belangengroep heeft op dinsdag 10 mei een oriënterend gesprek gehad met Egbert Brons van de stichting CO2ntramine, een platform ter bevordering van duurzame energie in Noord-Nederland en hét platform voor de tegenstanders van CO2 opslag onder het grondgebied van Noord Nederland. Doordat de plannen van de regering omtrent CO2 opslag in het Noorden (voorlopig) zijn ingetrokken, heeft de stichting tijd en energie over zich te richten op andere milieukwesties.

Gesprek VVM

Op woensdag 4 mei heeft een gesprek plaatsgevonden tussen de belangengroep en drie dagelijkse  bestuursleden van de sectie Geluid en Trillingen van de VVM. Dit is een ledenorganisatie van en voor milieuprofessionals die bij kennisinstellingen, overheid, adviesbureaus, industrie en op tal van andere plaatsen in hun dagelijkse werk bijdragen aan duurzame ontwikkeling (http://www.vvm.info/).

Gesprek met de burgemeester van Zuidhorn

De gemeente Zuidhorn, waar de LFg-producerende gaslocatie Grijpskerk onder valt, heeft een nieuwe burgemeester, Bert Swart. De belangengroep heeftop woensdag 4 mei een prettig gesprek met hem gehad en heeft hem geïnformeerd over de LFg problematiek die al zo lang in zijn nieuwe gemeente speelt. Vanuit zijn vorige baan als burgemeester van Schiermonnikoog, was hij al eens geconfronteerd met een klacht over LFg en de onbekendheid van het fenomeen in de maatschappij en zijn gemeente.

Gesprek met de GL-fractie van de gemeente Zuidhorn

Op dinsdagavond 26 april, heeft de belangengroep een gesprek gehad met de GroenLinks fractie van de gemeente Zuidhorn over de problematiek van LFg, de gaslocatie Grijpskerk en de geplande uitbreidingen. Ook heeft de belangengroep aandacht gevraagd voor het belang van normering op LFg-gebied en de daarvoor benodigde druk vanuit de gemeenten op de Haagse politiek. Tevens is aangedrongen op bundeling van krachten, dit tevens naar aanleiding van vragen van een GL-fractielid in de gemeente Pekela over LFg bij de gaslocatie Zuidwending.

Bestuursvergadering

Op woensdag 20 april j.l. zijn een aantal mensen bij elkaar gekomen die actief willen meewerken aan de activiteiten van de belangengroep. Er is gepraat over welke onderwerpen de belangengroep wel of niet zou moeten doen, welke expertise dat dan nodig heeft, of dat gezien de beperkte capaciteit reëel is en in welke vorm dat uiteindelijk zou moeten plaatsvinden.

Er is werk genoeg, maar het blijkt dat maar weinig mensen bereid zijn daar tijd in te stoppen. Begrijpelijk, ieder heeft zo zijn redenen. Maar het betekent wel dat we ons alleen kunnen richten op een aantal kernzaken en dat andere onderwerpen helaas blijven liggen, hoe noodzakelijk of handig ze ook zijn.

We zijn op dit moment nog een belangengroep, zonder status dus. Om sterker te staan en meer mogelijkheden te krijgen, willen we ons gaan omvormen tot vereniging of stichting. In een volgende bijeenkomst, begin juni, zal daarover beslist worden, alsmede de benoeming van de personen voor de diverse bestuursfuncties.

Het laatste rapport met onderzoeksresultaten betreffende de zaak 'Grijpskerk'.

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), de rijksinspectiedienst voor het toezicht op de gaswinning, had hier opdracht toe gegeven, naar aanleiding van de meetresultaten uit de zomer van 2010.

Het onderzoek, wederom uitgevoerd door het NLR (Nationaal Luchtvaart- en Ruimtelaboratoium), richtte zich op de vraag welk deel van het bromtoonspectrum als hinderlijk werd ervaren door bewoners. Daarbij zijn vier bewoners onderworpen aan een geluidstest, waarbij een reeks van geluidsfragmenten werd beluisterd. Het ging hierbij om fragmenten, die daadwerkelijk afkomstig waren van de bedrijfsterreinen uit Grijpskerk en om andere fragmenten. De conclusie is, dat de bewoners aangeven voornamelijk hinder ondervinden van laagfrequente geluiden met frequenties van 60 Hz tot 85 Hz.

NAM en NLR zijn op maandag 11 april 2011 begonnen met een vervolgonderzoek om vast te stellen of de bronnen van het geïdentificeerde laagfrequent geluid op de NAM- terreinen te vinden zijn en of die bronnen weggenomen kunnen worden.

Hoorzitting commissie ‘Omgeving en Milieu’  van Provinciale Staten van Groningen

Woensdag 30 maart heeft de belangengroep spreekrecht gekregen tijdens een hoorzitting van de commissie ‘Omgeving en Milieu’ van Provinciale Staten van Groningen. Dit mede dankzij inspanningen van de SP-statenfractie. Doel ervan was de statenleden te doordringen van de LFg-problematiek die vooral in haar provincie speelt en hen bewust te maken van het feit dat de provincie wel degelijk bevoegd gezag is betreffende een deel van de gasindustrie (compressoren Gasunie). En daardoor verantwoordelijkheid draagt voor de overlast die deze industrie op het gebied van laagfrequent geluid met zich meebrengt (en daarmee klachten van burgers serieus moet nemen). Tevens wilde de belangengroep een beroep doen op de zorgplicht van de provincie als het gaat om áctieve ondersteuning door statenleden van haar burgers in hun strijd voor een gezond leefmilieu.

Brief van deelgemeente Prins Alexander (Rotterdam) inzake tussentijdsbericht onderzoek LFg (bromtoon)

Op 15 november 2010 is in een verslag bekendgemaakt dat er door Eventacoustics (een bedrijf dat door de DCMR Milieudienst Rijnmond is ingehuurd) een bromtoon gevonden is van 36 Hz. Vanwege de vrieskou zijn er nu nog beperkte meetgegevens, maar er kan wel uit worden opgemaakt dat er in de wijken Ommoord en Nesselande hogere waarden LFG gemeten zijn dan op soortgelijke plaatsen elders in het land.
Er is met bewoners door Ommoord gelopen om te proberen de richting van het geluid vast te stellen. Dat werkte niet.

Een ander probleem: bij noordwestenwind wordt er meer LFG gemeten dan bij andere windrichtingen. Dit lijkt in strijd met het klachtenpatroon, omdat juist bij zuidenwind de meeste klachten binnenkomen. Een tweede tegenstrijdigheid zit in het feit dat er meer klachten bij de meldkamer binnenkomen wanneer de apparatuur lagere geluidsniveaus (zachter volume) meet, terwijl wanneer de apparatuur hogere geluidsniveaus registreert er weinig klachten bij de meldkamer binnenkomen.

Er zijn echter slechts 11 mensen die geregeld daarover met de meldkamer bellen. Dat zijn er te weinig om het onderzoek goed te kunnen doen.

Eventacoustics is bezig samen met zijn leverancier van apparatuur deze te optimaliseren met de bedoeling kunstmatig “extra oren” te installeren, die kunnen meten, opnemen en registreren en dit op 12 verschillende plekken , zoals gepland was. Het onderzoek zal zich toespitsen op de noordwest hoek van Nesselande.
Verder gaat de DCMR ook in woningen metingen doen.

Gesprek met de commissaris van de Koningin te Groningen

Woensdag 18 maart heeft de belangengroep een gesprek gehad met de commissaris van de Koningin in de provincie Groningen, Max van den Berg. Vanuit de belangengroep was er vooral behoefte om gehoor te krijgen voor de problematiek van laagfrequent geluid en de nare omstandigheden waar veel inwoners van de provincie zich in bevinden. Daarnaast wilde de belangengroep vooral benadrukken dat de provincie, vanwege haar zorgplicht voor haar burgers, een belangrijke en actieve rol kan spelen ten aanzien van het bespoedigen van de lopende processen door bij alle verantwoordelijken aan te dringen op samenwerking, coördinatie, informatie en toegangelijkheid.

De belangengroep heeft het gesprek als goed, constructief en doelmatig ervaren. Er is eendrachtig en op een positieve manier gekeken naar mogelijkheden en manieren om oplossingen dichterbij te brengen en vooral de communicatie tussen alle betrokkenen te stroomlijnen. De commissaris gaf uit eigen beweging aan daar een rol in te willen spelen door middel van het benutten van zijn positie en contacten, zowel op gemeentelijk als rijks niveau. Hij ziet vooral het belang in van samenwerking met daarbij duidelijkheid ten aanzien van verantwoordelijkheden en aanspreekpunten.

De commissaris maakt zich dus sterk voor de levensomstandigheden en gezondheidssituatie van zijn burgers en dat is positief te noemen. Hij is doordrongen van wat er zich afspeelt in zijn provincie en noemt het onwenselijk dat de nuttige gasindustrie eventueel schade kan toebrengen aan de gezondheid van de Groninger bevolking in de vorm van laagfrequent geluid.

Eerste bijeenkomst van de belangengroep

Zaterdag 12 februari 2011 heeft in café Eisseshof te Niehove (Gr) de eerste bijeenkomst plaatsgevonden van de belangengroep 'hooggevoelig voor laagfrequent geluid'. Vijf mensen moesten helaas door omstandigheden afzeggen, vijftien anderen konden wel komen, de meesten uit de provincie Groningen, maar ook een tweetal helemaal uit Enschede.

Het was een bijzondere bijeenkomst, zeker gezien het onderwerp dat elkaar bindt. Zonder direct uit te zijn op een oplossing, was de herkenning in elkaars verhalen al een kleine opluchting en een erkenning van de problematiek. Het is serieus, het is ernstig, ik ben niet de enige en het zit niet tussen de oren !

Het eerste uur heeft een ieder kort zijn verhaal kunnen doen. Hoewel er verschillen waren tussen de ervaringen, was de kern bij ieder hetzelfde: een plotselinge blootstelling aan een onbekend fenomeen, zware bromtonen, met een onduidelijke herkomst. Ook het proces wat daarop volgde, was bij iedereen vrijwel identiek: het luisteren binnen en buiten, het op zoek gaan naar de bron, het navraag doen bij buren, overheid en bedrijfsleven, het tevergeefs steun zoeken etc..

Na de pauze is er gekeken naar het bestaansrecht van een belangengroep en de eventuele inzet van betrokkenen. Dat een belangengroep bestaansrecht heeft, werd wel duidelijk. De problematiek is tenslotte groot en er is veel behoefte aan informatie, erkenning en steun. Besloten is de website van de groep als spil en uitgangspunt te gaan nemen. Het gaat er in eerste instantie om zoveel mogelijk informatie te verzamelen, te publiceren en te verspreiden, zodat de maatschappij (burgers, bedrijven, instellingen, overheid) meer doordrongen wordt van het feit wat er aan de hand is en hoe ernstig en schadelijk deze situatie voor veel mensen is. Daarnaast is de website een middel voor gedupeerden om (h)erkenning te vinden. En door zich eventueel aan te sluiten bij de belangengroep, kan haar invloed groter en effectiever worden.

De doelstelling van de belangengroep is breder, zoals het verrichten van eigen metingen, een officiële gesprekspartner zijn voor overheid en bedrijfsleven. Uit de reacties van aanwezigen bleek dat deze op actie gerichte activiteiten een kwestie van tijd en opbouw zal zijn. Tenslotte is de groep nog klein en is er veel te doen. Ondertussen is het aan een ieder zijn / haar steentje bij te dragen in de bewustwording om zo zijn / haar eigen positie te verbeteren. Een belangengroep kan ondersteunen, maar lang niet alle belangen vertegenwoordigen. Mensen kunnen zowel actief (teksten aandragen, pers benaderen) als passief (hoort zegt het voort, ideeën aandragen, benutten van contacten) bijdragen, men kan soms meer betekenen dan men in eerste instantie denkt. Een oproep in een lokaal krantje zetten met de vraag “wie hoort er ook LFg”, kan al veel betekenen ! En voor inhoud kan men altijd een beroep doen op de belangengroep. Gedupeerden in Enschede hebben onlangs zo’n oproep geplaatst in hun wijkkrant “De Stroinkslanden”. Het is nog even afwachten wat het resultaat daarvan is.