Mevrouw M. te Meppel schreef het volgende:

Geachte heer/mevrouw
 
Naar aanleiding van uw bericht in het Dagblad van het Noorden, enige tijd geleden, wil ik u mededelen dat ik sinds september of oktober 2009 laagfrequent geluid hoor. Mijn man en twee dochters zeggen het niet te horen, of ze dachten dat het van de snelweg hier in de buurt komt. Maar die hoor ik ook, dat is weer anders. Het geluid wat ik hoor, lijkt echt uit de grond te komen.

Ik woon in de omgeving van Meppel, Drenthe. Wij hebben hier ook een gasveld in de buurt, het Koekangerveld. Maar het is mij niet duidelijk of het geluid daarvandaan komt.
Toen ik nog niet wist hoe ver dit geluid kan dragen, heb ik hier wel in de buurt op gelet tijdens wandelingen en fietstochten, maar daar werd ik niets wijzer van. Het is overdag bijna niet te horen, laat in de middag en 's nachts is het er weer, tot 's ochtends vroeg zo rond een uur of drie, vier.

Afgelopen zomer waren we op vakantie in Texel, ik dacht: eindelijk lekker slapen zonder herrie, maar daar hoorde ik het nog duidelijker dan hier. Ik heb daar ook opgelet, maar het is niet uit te maken waar het geluid vandaan komt.

Het is niet zo erg dat ik geen oog meer dicht doe, maar ik moet het wel bewust negeren om in slaap te komen. 's Avonds een glas wijn wil ook nog wel eens helpen!

Als u meer nieuws hebt van mensen in deze omgeving die hier ook last van hebben, dan hoor ik het graag.

De familie E. Te Eelde schreef het volgende:

Naar aanleiding van het bericht in het Dagblad van het Noorden op 13-11-2010.

Wij wonen in Eelde. Wij horen al ongeveer 4 jaar bromgeluiden, precies zoals in het bericht wordt weergegeven. Een laagfrequent geluid, waardoor we slecht kunnen slapen.

Ongeveer 3 jaar terug was het heel erg. We hebben meer mensen gevraagd of ze dat ook horen, maar niet iedereen hoort het.

Wij horen het bij huis overal. Binnen, buiten, overdag en vooral in de nacht.

De familie O. te Ulrum schreef het volgende:

L.S.

Met interesse volgen we uw speurtocht naar de bron van de bromgeluiden. Ook wij horen al jaren een doordringend bromgeluid, met name hoorbaar in de avond en nachturen, maar toch ook overdag als het wat rustig is. Eerst dachten we aan een misthoorn van een schip op het wad, maar dit kan het niet zijn, want ook bij mooi helder weer hoor je het geluid ook.

Met mijn telefoon op zak heb ik rondjes rond Ulrum gefietst, langs de windmolens, de telefoonmast en de rioolpompen. Als mijn vrouw dan de brom hoorde belde ze mij of ik het ook hoorde maar helaas altijd zonder resultaat.

Het geluid is door ons niet te traceren, maar wordt in onze omgeving door meerdere mensen gehoord. We zijn er inmiddels een beetje aan gewend en zeggen nu tegen elkaar: "Brommie is ook weer bezig".

Toch blijf ik nieuwsgierig waar deze bromtoon vandaan komt. Succes met uw belangengroep!

Mevrouw J. te Groningen schreef het volgende:

Beste mensen van de belangengroep,
In het Dagblad van het Noorden las ik het artikel 'Groeiende overlast door zware bromtonen' en was verheugd te lezen dat er een belangengroep is opgericht. Graag sluit ik me hierbij aan, want samen kun je veel meer bereiken dan alleen. 
Ik woon in de stad Groningen. Zelf heb ik ongeveer een jaar last van de bromtonen, maar ik weet dat ze er al veel langer zijn: een man bij mij in de straat klaagde er zo'n acht à tien jaar geleden al over en ondernam ook allerlei actie. 
Ik hoor de tonen overigens elders ook, bij mijn moeder in Vries zijn ze nog erger dan hier, ik hoor ze daar de hele dag (maar dat kan ook komen doordat het daar verder stiller is). In de stad Utrecht heb ik ze gehoord, in de Achterhoek en afgelopen weekend nog vlak bij Siddeburen. Eigenlijk hoor ik de toon overal waar ik ben geweest, sinds ik ze überhaupt hoor. Er zijn wel verschillen, in bijvoorbeeld in intervallen. 
Af en toe voelt het wat nachtmerrie-achtig, dat het niet uit te schakelen is. Als je het eenmaal hoort, dan hoor je het. Ik heb er niet elke nacht in gelijke mate last van, maar weet niet of dat door de toon komt, die dan zachter is, door de wind die anders staat, of door mezelf, wie weet hoor ik het de ene keer gewoon scherper, omdat ik er meer op gefocussed ben. 
Hoe dan ook, ik wil graag op de hoogte gehouden worden van verdere stappen/actie. 
De eerste stap zou volgens mij moeten zijn: uitzoeken - met gevoelige richtmicrofoons? - waar het geluid precies vandaan komt, want tot nu toe lijkt niemand dat echt te weten. Dat maakt het erg lastig. 

Op 13 november 2010 16:23 schreef mevrouw R. te Groningen (Helpman) het volgende:

L.s.
Las het artikel in het Dagbad van het Noorden m.b.t. laagfrequent geluid!
Sinds ruim 5 jaar hoor ik een brom in mijn huis waarvan de trilling tevens
voelbaar is! Grijpskerk? Parkeergarage Euroborg? Meer van het zelfde?
Wat te doen om de stilte weer te kunnen horen en voelen?

Mevrouw P. de Drachten schreef het volgende:

Geachte heer, mevrouw,

In het Dagblad van het Noorden heb ik met veel interesse het artikel over "hooggevoelig voor laagfrequent geluid"  gelezen.

Ik woon in Drachten en sinds juli heb ik regelmatig last van een naar resonerend dreunend geluid. Een maand of drie heeft dit gedreun erg veel impact op mij gehad. Het gedreun heeft ongeveer het ritme van het hart. Mijn hart heeft de nare gewoonte om zich aan dat ritme aan te passen. Ik heb dat als zeer vervelend ervaren.

Op dit moment lijkt het iets rustiger. Er zijn zelfs dagen dat ik het niet hoor. Ik neem het overigens alleen in huis waar. Niet wanneer ik buiten sta. Maar enige tijd geleden zat ik in mijn auto in Opeinde. Daar heb ik het gedreun ook ervaren. Ook bij de buren in huis hoor ik het nare geluid.

Ik heb gemerkt dat de meeste mensen om mij heen mijn ervaring niet delen.
Mijn man kan, als hij heel erg zijn best doet, ook iets van het geluid waarnemen.

Mevrouw K. te Musselkanaal schreef het volgende:

Geachte heer/mevrouw,

Wij wonen weliswaar niet in noord Groningen, maar ook wij hebben last van laagfrequent geluid, op een laag geluidsniveau. Het zoemt als ware in je kop. En wel vanaf 1 december 2008. We weten het nog precies, omdat we dachten, wat overkomt ons nu.
Wij wonen in Musselkanaal in de buurt van bedrijventerrein Zuid Groningen waar o.a. Avebe een vestiging heeft.

Vorig jaar hebben we geprobeerd er achter te komen waar het geluid in de nachtelijke uren vandaan komt, maar dat is niet eenvoudig voor een burger te achterhalen. We hebben hulp en een luisterend oor gekregen van een medewerker van Avebe waar wij heel blij mee waren, maar het probleem is niet opgelost. Inmiddels hebben we ons neergelegd bij het feit dat we hier mee moeten leren leven en oordopjes op maat helpen wanneer het mijn nachtrust beïnvloedt.

Toch was ik heel blij te lezen dat wij niet de enige zijn die last hebben van lage tonen. Je denkt vaak dat je wel de enige bent, want als je de gemeente belt dan wordt er gemeld dat je de eerste en dus de enige bent die klaagt.

Wij melden ons graag als geïnteresseerden en worden indien mogelijk graag op de hoogte gehouden van nieuwe ontwikkelingen.

De heer K. te Vries schreef het volgende:

L.S.,

N.a.v. het artikel in het Dagblad van het Noorden van zaterdag j.l. ook een melding uit Vries.

Ook wij hebben reeds vele jaren last van zware bromtonen. Dit varieert van een diepe bromtoon tot een dukkend gevoel in de oren. De bromtonen heb ik waargenomen in een wijde omtrek van Vries. Het vermoeden is dat deze overlast veroorzaakt wordt door de NAM. Na het boren van een nieuwe gasput in Vries en het installeren van een compressor in het gasbehandlingstation in Donderen (nabij Vries) zijn deze problemen ontstaan.

Ik heb een aantal keren een klacht ingediend bij het milieuloket in Drenthe. Deze instantie wijst de klacht toe aan de gemeente Tynaarlo. Een ambtenaar van betreffende gemeente komt informeren en luisteren naar de gemelde klacht en constateert dat er niets aan de hand is.

Het stuk in het Dagblad van het Noorden is bijzonder herkenbaar. Geen instantie die zich er druk om maakt en nergens serieuze aandacht voor dit probleem.

Mevrouw B. te Slochteren schreef het volgende:

Beste mensen,

Ik woon in de gemeente Slochteren en de geluiden die beschreven worden in het artikel in het Dagblad van 13 November hoor ik minstens al 10 jaar lang. In het begin ben ik zelf naar de huisarts gegaan om mijn oor te laten onderzoeken, wat geen zin had. Toen heb ik op een avond alle elektriciteit uitgezet om te proberen te achterhalen waar het geluid vandaan kwam. Tot mijn verbazing hoorde ik het geluid buiten en niet alleen binnen. Toen dacht ik gelijk dat er een verband kon zijn met de gaslocaties.

Het geluid is niet constant aanwezig, heb ik gemerkt. Maar soms is het zo luid dat, als ik s' nachts op bed lig, het een gevoel geeft als of ik op een boot ben met de motoren draaiende. Mijn dochter begon er ook over te klagen zonder dat ik haar er attent op had gemaakt. En mijn man hoort het ook. Mijn buren hebben het trouwens nog niet opgemerkt. In het begin dacht ik, hier word ik gek van, maar aangezien er weinig over bekend was, heb ik mij er bij neergelegd, want anders word je echt gek, als je teveel aandacht geeft aan iets dat niet erkend wordt.

Ik hoop echt dat iets bereikt kan worden. Het is te gek dat zoveel mensen hier overlast van hebben en het wordt ook nog erger in de toekomst. Het is ook zeer onderschat wat een effect geluid kan hebben op de gezondheid van mensen.

Ik hoop dat jullie hier wat aan hebben.

Mevrouw K. te Noordwijk (Gr) schreef het volgende:

Beste lotgenoten.

Al jaren heb ik last van bromgeluiden.
Met name ‘s nachts ondervind ik er veel hinder van.

Voel me ook al jaren onbegrepen.
Kan ook niet helemaal benoemen waar ik precies hinder van ondervind.
Het gekke is dat het soms ook een tijdje weg is.
Mijn man hoort het nu (voor mij gelukkig) soms ook.

Hij wees me dan ook op het artikel in de krant van zaterdag 13 nov.
Na het lezen voelde ik me zo opgelucht.
Werd er emotioneel van.
Hier staat precies beschreven wat ik al jaren hoor en voel.

Dus toch....... En niet bezig langzaam gek te worden.....

Mevrouw R. te Stadskanaal schreef het volgende:

Beste mensen,

Wij gaan morgen verhuizen van Stadskanaal naar Mussel vanwege LFg. We zijn hier 'ingeklemd' tussen een telefooncentrale en een supermarkt die grote 'koelers' gebruiken en een substation van de waterzuivering. De kombinatie hiervan maakt dat ik veel wat u beschrijft door moet maken. Voor ons betekent dat een duurder huurhuis, meer kilometers naar mijn werk. Ik ben 55 jaar en verpleegkundige. Ik heb altijd meer gehoord en gevoeld dan andere mensen, maar nu begint het de vormen aan te nemen van een flinke handicap. Van de overheid krijgen we geen enkele medewerking.

Mevrouw S. te Grootegast schreef het volgende:

Belangengroep “Hooggevoelig voor Laagfrequent geluid”,
 
Na uw artikel te hebben gelezen in het Dagblad van het Noorden, wil ik ook graag reageren. Overdag heb ik er geen last van, want dan overheersen andere geluiden, b.v. de radio, geluiden van buiten e.d.. Maar s'avonds als het stil is, hoor ik een constante bromtoon met onderbrekingen van een of twee seconden, om daarna weer verder te gaan met de bromtoon. Heb speciaal voor op bed oordoppen laten aanmeten tegen geluid, maar dit helpt niet tegen het bromgeluid. Ervaar hier constant hinder van door onderbroken slaap. Heb ook een gehoortest in U.M.C.G. laten doen, hieruit bleek dat ik lage tonen beter hoor dan hoge tonen.

Hoop dat ik hiermee ook kan bijdragen om het probleem op te lossen.

Mevrouw W. te Aduard schreef het volgende:

N.a.v. de ingezonden brief in het Dagblad van het Noorden van 13 november jl. het volgende:

Ook ik ben iemand die lage bromtonen hoort, of eigenlijk hoorde. Enkele jaren geleden heb ik er veel last van gehad. Natuurlijk ging ik op zoek naar de oorzaak. Die vond ik niet, alhoewel er een gemaaltje bij het Aduarderdiep was dat exact de juiste "toonhoogte" had, maar dat lag te ver weg. Uiteindelijk vermoed ik dat het de koelinstallatie van de nabijgelegen boerderij van een melkveehouder was. Sinds de boer met zijn bedrijf gestopt is heb ik er namelijk geen last meer van.

Mijn zus, die in Groningen woont, heeft achter haar huis vijvers liggen. Zij heeft last van het constant overpompen van water van de ene vijver naar de andere. In beide gevallen gaat het dus om "pompen".

Verder heb ik ook last van "ruisen" en trillen in de waterleidingbuizen. Vooral 's morgens vroeg en 's avonds laat, als mensen in verband met het goedkope nachttarief hun was- en afwasmachines aanzetten. Met name van het centrifugeren van de wasmachine en van de ventilator van de afwasmachine. Als ik op mijn allergevoeligst ben, van tijd tot tijd lijkt het even erger te worden, heb ik ook last van dieselmotoren, vooral als deze stationair draaien of als de auto achteruit rijdt.

Onlangs heb ik een artikel in Trouw gelezen van de heer S. uit Beyum, Groningen. Aan hem heb ik bovenstaand verhaal ook verteld in de hoop dat hij er "iets mee kon".
Ik denk dat hij al heel wat informatie verzameld heeft.

Met vriendelijke groet en succes met de actie !

P.S. Onlangs waren er ook klachten in Zuidhorn. Daarvoor heeft men geen oorzaak kunnen vinden, maar er ligt wel sinds enkele jaren een gasopslag in Briltil.

De heer en mevrouw H. te Kommerzijl schreven het volgende:

Geachte lezer,

Wij wonen te Kommerzijl. Ook wij hebben dikwijls hinder van de bromtoon. Volgens ons ook veroorzaakt op / door de gasbehandelingsinstallatie. Wij willen ons stem ook laten horen d.m.v. een belangengroep.

De heer V. te Hoogezand schreef het volgende:

Geachte heer/mevrouw,

Vandaag een artikel gelezen in het Dagblad van het Noorden over hinderlijk laagfrequent geluid. Inhoudelijk dekt het artikel exact mijn ervaringen in Hoogezand.  

Het zal begin 2008 geweest zijn dat het bij mij begon. Ik was al heel lang in het bezit van een professionele geluidsmeter (klasse 2 zonder analyse per octaaf) en ben begonnen daar metingen mee te doen bij twee grote fabrieken in de buurt, doorgaans 's nachts of laat in de avond als er weinig verkeer was op de A7. Ik heb gemeten zowel in db(a) als db(c). En tevens gewoon luisteren. Mijn eerste metingen stammen uit juli 2008 en heb alles goed genoteerd. Uiteindelijk ben ik tot de conclusie gekomen dat ik geen duidelijke bron heb kunnen aantonen in mijn buurt en vermoedde ik dat het probleem verder lag. Ik heb ook metingen buiten de gemeente gedaan, met hetzelfde negatieve resultaat.

Bij mij lijkt het geluid ook op dat van een zware dieselmotor. Feitelijk is het identiek aan dat van de dieseltreintje die niet ver van mijn huis passeert. Dat geluid komt en gaat en hindert niet. De frequentie is veel lager dan "brom" van 50 hz.

Het geluid had in het begin een bijzonder kenmerk. Het was een soort "rommelend" geluid, onregelmatige zwevingen, alsof er grote rubber ballen in een metalen trommel circuleerden. Ik dacht daarom ook aan de hamermolen die in een van de fabrieken hier wordt gebruikt. Dat "rommelende" lijkt inmiddels wat minder te zijn geworden. Het is niet uitgesloten dat die onregelmatige fluctuaties het gevolg is van weersinvloeden. Het geluid is buiten niet te horen vanwege maskerende andere geluiden. Binnen is het overal hoorbaar. Doorgaans zet ik een zacht muziekje aan en bij het slapen gaan de ventilator op een wat hogere stand. Allemaal bedoeld om te maskeren. Daarnaast heb ik wel een stevige borrel nodig om in slaap te komen.

Het gebeurt ook dat er soms helemaal geen laagfrequent geluid is. Vaak was dat in de nacht van zondag op maandag, vanaf plm 01.00 uur. Kwam ik dan bij de fabrieken aan dan waren ze gewoon in vol bedrijf en gaf de geluidsmeter de normale waarden aan.

Ik heb aan verhuizen gedacht, maar het gevaar dat ik het geluid elders ook zou waarnemen, acht ik niet uitgesloten. Momenteel denk ik aan het heel grondig geluidsisoleren van mijn slaapkamer. Dat heeft gelukkig al een zwaar betonnen dak en ankerloze spouwmuren.

Uit het artikel maak ik op dat de informatiebron van het krantenartikel goed op de hoogte is. Als er een belangengroep is, wil ik graag lid worden. Als er een website is verneem ik graag het adres. Mocht ik kunnen helpen, geef maar aan. Ik ben een gepensioneerd natuurkundige.

Mevrouw F. Te Winschoten schreef:

Geachte heer mevrouw,

Tot mijn grote verbazing lees ik net in het "dagblad van het noorden" over het fenomeen laagfrequent geluid.

Ik loop sinds al paar maanden te zoeken naar een mogelijke bron van een zeer hinderlijke bromtoon die ik ervaar als geluid, maar ook fysiek (borst) en pijn doet aan mijn trommelvliezen. Ik slaap slecht in en word er herhaaldelijk wakker van. Gisteravond was het ook zeer sterk aanwezig. s' Avonds en 's nacht is het geluid zeer dominant, door wegvallen van andere geluiden. Maar ook overdag ervaar ik hinder.

Gisteravond heb ik nog een tijd buiten gestaan en kwam tot de conclusie dat er ergens verder bij mijn huis vandaan een pomp of iets dergelijks moest aanstaan en ik was van plan om eens bij de buren te gaan vragen of zij ook last hebben van dit geluid. Mijn man en mijn zoon horen het geluid niet, zij denken dat het in mijzelf zit. Overal in mijn huis heb ik al nagekeken en geluisterd waar het gebrom vandaan kon komen, maar niets gevonden (ook 's nachts loop ik te zoeken).

Ik woon in Winschoten en ben ontzettend blij te horen dat meer mensen hier overlast van ondervinden.Ik heb op een site gekeken via google en naar nu blijkt zijn er mensen in het hele land die hierover klagen. Er zouden, net als in Duitsland en Engeland, geluidsnormen ingesteld moeten worden.

Graag zou ik meer informatie of tips willen krijgen. Ook zou ik informatie willen krijgen over de belangengroep voor mensen met hooggevoeligheid voor laagfrequent geluid.

Artikel Dagblad van het Noorden van 13 november 2010:

Groeiende overlast door zware bromtonen !

Steeds meer bewoners in het Noorden ondervinden ernstige overlast van zware bromtonen. Het gaat daarbij niet om iets mysterieus, maar om werkelijk bestaand en meetbaar laagfrequent geluid (hierna te noemen “LFg”). LFg is, zoals de term al aangeeft, geluid met een lage frequentie van ongeveer 0 – 125 Herz en kan worden veroorzaakt door installaties zoals compressoren, windmolens, ventilatoren, pompen. Het zijn trillingen en geluidsgolven die zich via de lucht of grond ver kunnen voortbewegen.

Zo’n 2,5 tot 5 % van de bevolking is in staat deze frequentie bewust waar te nemen. Het is daarbij niet alleen een kwestie van horen, maar ook voelen, als een druk op de oren, het hoofd of de borst. Langdurige blootstelling hieraan geeft klachten als slaapstoornissen, oververmoeidheid, maag- en darmproblemen, hartritme klachten en hoofdpijnen. Maar ook bij mensen die het niet bewust opvangen, kan het leiden tot vage, niet te herleiden klachten.

Aan het geluid valt niet te ontkomen. Niet qua omgeving (het geluid draagt zeker 50 km ver) en niet qua gewenning (LFg laat zich niet wegdringen door yoga of meditatie). Het heeft dan ook ernstige maatschappelijke gevolgen, zoals gedwongen verhuizing, ontslag en relatieproblemen. En het feit dat het grootste deel van de bevolking het geluid niet kan horen en dus niet begrijpt, leidt tot sociaal isolement en een groot gevoel van onmacht. Als er al begrip is, houdt dat na enkele weken vaak op, als een soort rouwverwerking waar je nu wel overheen moet zijn. Maar dit is een nachtmerrie die niet meer stopt !

Om het fenomeen over te dragen aan mensen die hier niet gevoelig voor zijn, wordt vaak het voorbeeld van een zware diesel vrachtwagen aangedragen, die dag en nacht in je huiskamer stationair staat te draaien en nooit meer weg gaat…..!

In een inventarisatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), komt duidelijk naar voren dat de fysieke en mentale klachten van bewoners in NW Groningen ernstig van aard zijn en een grote invloed hebben op de kwaliteit van leven. Deze situatie is vanuit maatschappelijk en gezondheids perspektief niet te aanvaarden. Het ministerie van VROM heeft daarom metingen laten doen, waaruit naar voren kwam dat er vrijwel constant LFg is met een niveau van 20 – 70 dB, welke zeker grote hinder kan veroorzaken voor mensen die hier gevoelig voor zijn.

De bron van het geluid is nog niet defintief aan te wijzen, maar ligt hoogstwaarschijnlijk bij de gaslocatie te Grijpskerk. Compressoren, pompen, fornuizen staan hier te trillen en via de buisleidingen kan het geluid ver de regio ingeslingerd worden. Alsof het nog niet genoeg is, worden er in het hele Noorden tal van uitbreidingen aangekondigd, waaronder de opslag van CO2. Dat betekent extra compressoren, extra pompen, extra buizen. Dat veroorzaakt nóg meer LFg en leidt tot nóg meer mensen met gezondheidsheidsproblemen. En dan hebben we het nog niet over de scheuren en verzakkingen aan huizen die door toedoen van de continue trillingen kunnen ontstaan.

Om enigszins het hoofd te kunnen bieden aan de grote krachten die hier aan het werk zijn, is besloten een belangengroep op te zetten voor gedupeerden van LFg. Het gaat daarbij niet om het stoppen van de industrie, maar om de bedrijven te bewegen hun verantwoordelijkheid te nemen en hun installaties zodanig af te stellen dat ze geen trilling en dus geen LFg afgeven. Daarnaast wil de groep bij de overheid aandringen op het instellen en handhaven van normen. Tenslotte wil de vereniging hen, die overlast ervaren, informeren en de weg wijzen. Over het hele land zitten tenslotte individuen, die door hun geringe aantal en het gebrek aan ondersteuning regelmatig de wanhoop nabij zijn !

Heeft u last van zware bromtonen ? Heeft u expertise op het gebied van laagfrequent geluid? Maak er melding van via het onderstaande e-mailadres. Samen staan we sterker om dit sterk groeiend probleem tot een oplossing te brengen !